Ogólne zasady bezpieczeństwa

Sprawy, o których powinno się wiedzieć:

  • do samolotu podchodzimy zawsze od tyłu; z przodu znajduje się śmigło, które może stanowić zagrożenie
  • do śmigłowca podchodzimy od przodu; z tyłu znajduje się śmigiełko ogonowe, które również może stanowić zagrożenie
  • jeśli musimy przekroczyć drogę startową, robimy to prostopadle do niej, po upewnieniu się, że nie odbywa się w tym czasie operacja startu lub lądowania

Badanie wypadków lotniczych
Przez wypadek lotniczy rozumie się zdarzenie związane z eksploatacją statku powietrznego, które zaistniało od chwili, gdy jakakolwiek osoba weszła na jego pokład z zamiarem wykonania lotu, do chwili opuszczenia pokładu statku powietrznego przez wszystkie osoby znajdujące się na nim oraz podczas którego jakakolwiek osoba doznała co najmniej poważnych obrażeń ciała lub statek powietrzny został uszkodzony lub nastąpiło zniszczenie jego konstrukcji albo statek powietrzny zaginął i nie został odnaleziony, a urzędowe jego poszukiwania zostały odwołane lub statek powietrzny znajduje się w takim miejscu do którego dostęp nie jest możliwy.
Incydentem lotniczym jest zdarzenie związane z eksploatacją statku powietrznego inne niż wypadek lotniczy, które ma, lub mogłoby mieć niekorzystny wpływ na bezpieczeństwo eksploatacji.
Poważny incydent lotniczy jest to incydent, którego okoliczności wskazują, że nieomal doszło do wypadku lotniczego.
Poważne uszkodzenie ciała są to uszkodzenia ciała odniesione w wypadku lotniczym, które:

  • spowodowały, że osoba ta wymaga hospitalizacji przez okres dłuższy niż 48 godzin, w ciągu siedmiu dni od chwili odniesienia uszkodzenia ciała, lub
  • doprowadziły do złamania jakiejkolwiek kości, z wyłączeniem prostych złamań nosa, palców rąk lub nóg, lub
  • związane są z rozerwaniem tkanek, powodujących silne krwawienie, porażenie nerwów, mięsni lub ścięgien, lub
  • związane są z uszkodzeniami jakiegokolwiek organu wewnętrznego, lub związane są z oparzeniami co najmniej drugiego lub trzeciego stopnia, obejmującymi więcej niż 5% powierzchni ciała, lub
  • związane są z potwierdzonym faktem oddziaływania biologicznych czynników zakaźnych, substancji toksycznych lub szkodliwego promieniowania.

Śmiertelne obrażenia ciała oznaczają uszkodzenie ciała odniesione przez osobę w wypadku lotniczym, którego skutkiem jest śmierć osoby, która nastąpiła przed upływem 30 dni od dnia wypadku.
Zastosowanie definicji incydentu i wypadku w praktyce

  • gdy skoczek na przykład podczas lądowania dozna złamania palca, nosa – jest to incydent.
  • gdy skoczek dozna skręcenia stawu skokowego i nie wymaga hospitalizacji na okres dłuższy niż 48 godzin – jest to incydent
  • gdy skoczek otworzy spadochron zapasowy - jest to incydent,
  • gdy skoczek dozna złamania kości ręki lub nogi jest to wypadek
  • gdy skoczek otworzy spadochron zapasowy i podczas lądowania doznał złamania nogi jest to wypadek.

Organy właściwe do prowadzenia badań wypadków i incydentów lotniczych

  • Państwowa Komisja Badania Wypadków Lotniczych (PKBWL), w kompetencjach której jest badanie wypadków, poważnych incydentów i incydentów lotniczych,
  • Komisja Badania Wypadków Lotnictwa Państwowego (przy MON)
  • Komisje Badania Incydentów Lotniczych (KBIL), do których kompetencji należy badanie incydentów lotniczych, od badania których odstąpiła PKBWL.

Czynności realizowane bezpośrednio po zaistnieniu wypadku
Ocena zaistniałej sytuacji i podjęcie koniecznych czynności w zakresie:

  • udzielenia pomocy poszkodowanym, które wskutek wypadku doznały uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia, albo są narażone na niebezpieczeństwo. Pomoc ta powinna być udzielona w taki sposób, aby bez uszczerbku dla poszkodowanych, zachowany został stan pierwotny, w jakim znalazł się statek powietrzny lub jego szczątki bezpośrednio po wypadku oraz aby nie zostały zatarte (zniszczone) pozostałe ślady;
  • gaszenie pożarów,

zawiadomienie o wypadku lotniczym:

  • Policji,
  • służby ruch lotniczego,
  • PKBWL, WBL- ULC, Aeroklubu Polskiego
  • dyrektora i / lub właściciela użytkownika statku powietrznego,

Badanie wypadków i incydentów lotniczych
Jedynym celem badania incydentów lotniczych jest zapobieganie tego typu zdarzeniom w przyszłości. Działalność ta nie ma natomiast na celu ustalania zakresu czyjejkolwiek winy czy odpowiedzialności (pkt. 3.1 Aneksu 13 do Konwencji o Międzynarodowej Organizacji Lotnictwa Cywilnego).
Po zaistnieniu wypadku lub incydentu lotniczego użytkownik statku powietrznego, zarządzający lotniskiem lub inna osoba posiadająca wiedzę na ten temat zobowiązani są zawiadomić za pomocą każdego dostępnego środka łączności PKBWL.
Do czasu przybycia zespołu badawczego PKBWL należy zabezpieczyć:

  • statek powietrzny, jego części i ładunek;
  • dokumenty statku powietrznego i członków załogi;
  • miejsce wypadku i jego ślady.

Zabezpieczenie statku powietrznego, który uległ wypadkowi i jego szczątków polega w szczególności na niedopuszczeniu do poruszania lub dotykania przez osoby niepowołane statku powietrznego lub jego części, a także przedmiotów znajdujących się na statku lub pochodzących z niego;

  • zanotować nazwiska i adresy uczestników i świadków wypadku;
  • spowodować niezwłocznie badanie w trybie unormowanym obowiązującymi przepisami uczestników wypadku, co do których zachodzi podejrzenie, że przyczynili się do wypadku – na zawartość alkoholu lub innego środka odurzającego w organizmie.

Proszę zapamiętać: około 80 % wypadków lotniczych spowodowana jest przez ludzkie zaniedbania czyli tzw „czynnik ludzki”:

  • błędne działanie – niezgodność ze standardami i procedurami, zawiera się w tym nie stosowanie się do standaryzacji czynności załogi, przekroczenia przepisów, postępowanie niezgodne z pisemnymi instrukcjami, złe kierowanie załogą, znaczna nierozwaga, zaniedbanie.
  • brak działania – nieświadomość, łącznie z brakiem koordynacji, nieporozumienia, nie udzielenie oczekiwanej pomocy. Czynniki te wzmacniane dużym obciążeniem pracą, rozproszeniem uwagi, samouspokojeniem, zapominaniem, znużeniem  i / lub niskim poziomem czujności, zmęczeniem.
  • braki kwalifikacji, umiejętności – niewłaściwe użytkowanie statku powietrznego lub jego instalacji, może to obejmować błędną ocenę sytuacji, podejmowanie błędnych decyzji, wzmocnione brakiem doświadczenia, niedostatecznym wyszkoleniem, lub zwykłą niekompetencją.
  • niezdolność – członek załogi niezdolny jest do wykonywania obowiązków z powodu niedyspozycji fizycznej lub psychicznej.

Skutki naruszania przepisów lotniczych
Przepisy karne związane z naruszeniami przepisów lotniczych znajdują się w ustawie z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze. Dział XII Przepisy karne (art. 210 – 212)
Art. 210
11) …..kto będąc użytkownikiem statku powietrznego… narusza  obowiązki w zakresie eksploatacji statków powietrznych,
12) … kto nie dopełnia ciążącego na nim obowiązku …. Nie dokonuje ubezpieczenia  od odpowiedzialności cywilnej w zakresie używania statków powietrznych - Podlega karze grzywny.
Art.211
kto wykonuje lot przy użyciu statku powietrznego nie posiadającego wymaganej zdatności do lotu lub niezgodnie z ograniczeniami określonymi  w świadectwie zdatności do lotu
5) kto wykonuje lot lub inne czynności lotnicze, nie mając ważnej licencji lub świadectwa kwalifikacji lub niezgodnie z ich treścią lub warunkami,
6) Kto wykonuje loty lub inne czynności lotnicze  mimo utraty wymaganej sprawności psychicznej i fizycznej,
Podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności do roku.
Art. 212
1) kto wykonując lot przy użyciu statku powietrznego  narusza przepisy dotyczące ruchu lotniczego obowiązujące w tym obszarze, w którym lot się odbywa,
4) kto używa urządzeń radiowych na częstotliwościach przeznaczonych dla radiokomunikacji ruchomej lotniczej, nie będąc do tego specjalnie upoważnionym,
5) kto uszkadza lub czyni niezdolnym do użycia lotnisko ……
Podlega karze pozbawienia wolności do lat 5.